Monday, October 10, 2005

* Iti Daniw, Arte Wenno Ideolohia?

ITI DANIW, ARTE WENNO IDELOHIA?

(The Valley Journal - Setiembre 6-12, 2005)
The Editor's Side ni John B. Buhay)

"Form and form alone. Poetic form produces meaning. Poetry is a form of art, not of ideology or religious belief..." kuna ni Konitsky, pasurot ni Jan Mukarobsky iti Russian Formalism.

Dakkel a debate agingga ita no ania ti panggep ti maysa a daniw. Ti maysa a mannaniw, kas pangarigan, ania ti panggepna nga agsurat iti daniw? Adu a teoria. Nagsusupadi. Nagparikut dagiti Pormalista idiay Russia idi 1920’s gapu iti reaksion dagiti Ruso kadagiti sursuratenda. Napudot idi ti debate sadiay gapu iti komunismo a nangrugi kada Karl Marx ken Lennin.

Ania ngamin ti sursuraten dagidi Pormalista? Eksperimentasion iti porma ken artistiko a panagdaniw. Ti "arte" ti ipangpangrunada, saan nga ideolohia wenno un-unnoy iti rikna. Isu a "formalism," kunada. Nababalawda iti kasta unay. Ania ti maitulong ti ar-arte no di makatulong iti social a pilosopia dagiti umili? kuna dagidi bimmusor kadakuada. Kapudotan idi ti panagsurat dagidi ideolohista a Marxismo kadagiti sinurat a politikal wenno pilosopikal. Awan lugar ti "ar-arte" idi a panawen sadiay Russia. Ta kunada: Ti makuna nga arte, diay adda mensahe wenno ideololhiana a sinurat! Maibellang koma ti gapuanan dagiti pormalista ta awan maitulongda iti pannakabalbaliw ti sosiedad!

Nawara dagidi pormalista ti Russia idi arinunos ti 40’s ket nagkallautangda iti Amerika. Sadiay a rimmangpaya ti obra-maestra dagidi Pormalista nga isuda itan dagiti estrakturalista (structuralist) ken postmodernista (postmodernist) a di mamati iti tradisional a kombension ti panagsurat. Saludsod: kasano’t kasasaad ti Structural Formalism ditoy Pilipinas? Saan nga epektibo ti pormalismo nangruna kadagiti Ilokano. Kas kuna ni Apo Rey Duque ken Jimmy Agpalo Jr, "pasig nga un-unnoy, angot-simbaan, ken ideolohia" ti ad-adda a pampanunoten dagiti mannurat. Adayo ngarud ti pampanunotda iti eksperimentasion iti porma. Wenno "formal eksperimentation," kas kunami iti akademia. Kayatna a sawen, agsurat ti maysa a mannurat, tapno ipakitana no ania ti makunkuna a "napintas" babaen ti artistiko a pamuspusan. Kitaenyo, agsurat ti masya a mannaniw ta ipakitana no "ania ti napintas nga arte" ket saan a no "ania ti pammati wenno ideolohiana." Asus, dakkel la ketdi a debate daytoy. Kuna dagiti dadduma, "masapul nga agtipon ti arte ken mensahe wenno idelohia." Ngem saan a mabalin daytoy. Ta rumingbawto latta ti maysa: no saan a ti naidumduma nga arte ti maipangruna ti mannurat, isu ti idelohia wenno mensahe. Kas iti kunada: ditay mabalin ti agserbi iti dua a dios. Maysanto latta kadakuada ti maipangruna ti mannurat. No saan nga agbalin a mensahero, agbalin nga artista.

Iti paliiwmi kadagiti mannaniw iti Iluko, nabaybay-anda ti makunkuna nga experimental poesy. No maisuratda it kayatda a mensahe (pammati, ideolohia, wenno luksaw), huston. Didan pakaseknan no ania a porma-poetika (poetic form) ti aramatenda. Iti kasta, no awan eksperimentasion iti estraktura ti daniw, awan ngarud ti makuna a daniw no di diay mensahe wenno pammati a kayat ti autor nga ibaga. Daytoy ti kadaanan a dogma-poetika (poetic dogma). Kas maysa a met a mannaniw iti Iluko, daytoy ti kayatmi a rippuogen! dimi man maaramid daytoy iti bukodmi a daniw, tumulongkami kadagiti mamati iti postmodernismo a panagpampanunot iti arte tapno dumur-as koma dagiti agtutubo a mannaniw ita a panawen.

Ne, apayen ta kastoykami? Wen, ta ti pakaseknanmi, kas mannaniw a Pilipino, saan a ti politika, kultura, wenno relihion. Ania ngarud? Maseknankami iti pannakaudi ti daniw-Ilokano no idilig kadagiti obra-maestra dagiti progresibo a nasion! Awan ti orihinal a panagdaniw dagiti nagadu a mannaniw nga Ilokano ita a panawen! Iti agdama, agpapadatayo a nakalubnak iti tradisional ken nabanglesen a sistema ti panagdaniw!

Panawen koman tapno ipangruna ni mannaniw nga Ilokano a biruken ti orihinal a panagdaniwna. Ket no pasig a pammati ken politika ti adda iti ulotayo, malipatantayo ti makunkuna nga "artistic form" iti daniw. Nauditayon. Kas kuna ni J. K. Brien, kiritko iti Pransia, " Only the Chinise has original poesy in Asia..." #

4 Comments:

At 1:04 PM, Blogger ariel said...

Riingem daytoy blogmon, a, apo ministro!

 
At 9:21 PM, Blogger 滿天星花語 said...

你了解整形有哪些手術?整形外科一定要具有專科證照醫師才是基本要素。隆乳 果凍矽膠是目前市面上最好的材質!
你知道高雄婦產科中誰是不孕症及人工受孕的權威醫師嗎?肉毒桿菌有何功效及效果。
汽車隔熱紙 大樓隔熱紙有何差異?隔熱紙不是係數越高效果就會越佳喔!
你想選擇一位大陸新娘 外籍新娘的話,請進入我的網站也許就是你一生中最好的選擇。
納豆 保健食品要如何選擇呢?
選擇現代生活中最好的運動就是瑜珈,要選擇瑜珈就要先了解瑜珈教室設備、師資及瑜珈教學喔!
高雄瑜珈中的簡善琳瑜珈教室是南部地區最完善的瑜珈教室耶^^
MOTEL就是汽車旅館,它是提供情人溫馨休息住宿的好地方,到台中住宿時別忘了到台中汽車旅館看看喔!!!
台中乳酪蛋糕中禾雅堂乳酪蛋糕提供讓您難忘的蛋糕口味,除了chocolate蛋糕之外還有中秋禮盒多種樣式。
選購服飾潘朵拉日韓服飾有日系服飾服飾批發流行服飾及韓國服飾。
張艮輝是這次國民黨雲林立委中希望拜託大家鄉親支持的好立委。
外籍新娘 大陸新娘 越南新娘這些都是一生一世最專業的服務與選擇。
您在尋找墾丁旅遊網資訊嗎?畯富包車旅遊提供高雄旅遊 墾丁旅遊 阿里山旅遊 高雄縣旅遊 高雄租車 高雄計程車 高雄一日遊 機場接送等專業服務。
僑泰裝潢廚具網是全台最大的居家生活廚具網站有廚具 廚具工廠 系統傢俱 傢俱 裝潢 抽油煙機以及系統櫃歐化廚具 室內設計作品與免費室內設計喔!
網路行銷是網站曝光的首要指標,如何能讓網站排名於首頁是需要靠SEO技術與專業,當然關鍵字的選擇就格外重要了,這是決定瀏覽者在搜尋行銷中唯一的方向。

 
At 6:55 AM, Blogger candy said...

People can not Guanzhuziji life, nor can block the dates of death, so that my human live forever. Since the lives to come to such a capricious, we should make good care of it, use it to enrich it, so that the capricious, and precious lives, distributing its sublime glory, reflecting the real value of life.
讓網路行銷SEO團隊告訴您~以下各種網路行銷資訊
網路行銷
關鍵字
關鍵字廣告
關鍵字行銷
seo
網路排名
網站優化
自然搜尋

 
At 6:55 AM, Blogger candy said...

People can not Guanzhuziji life, nor can block the dates of death, so that my human live forever. Since the lives to come to such a capricious, we should make good care of it, use it to enrich it, so that the capricious, and precious lives, distributing its sublime glory, reflecting the real value of life.
讓網路行銷SEO團隊告訴您~以下各種網路行銷資訊
網路行銷
關鍵字
關鍵字廣告
關鍵字行銷
seo
網路排名
網站優化
自然搜尋

 

Post a Comment

<< Home


Powered by Blogger